SỐ LƯỢT TRUY CẬP

0
6
3
7
8
4
7
Tin hoạt động Thứ Ba, 02/10/2012, 10:10

Ý nghĩa Lễ Sen Đôn Ta của đồng bào dân tộc Khmer

Phong tục cổ truyền của đồng bào dân tộc Khmer

 

Theo phong tục cổ truyền hằng năm, cứ vào cuối tháng 8 âm lịch Khmer (gọi là khe Phot-tro-bot) đồng bào dân tộc Khmer đều tổ chức lễ Sen Đôn Ta. Năm nay, lễ diễn ra chính thức vào ngày 29/8, mùng 01và mùng 02/9 âm lịch (nhằm ngày 14, 15, 16 tháng 10 năm 2012 dương lịch). Trong ngày này, đồng bào dân tộc Khmer tổ chức tại gia đình, phum sóc và đến chùa. Sen Đôn Ta là một trong những lễ truyền thống trong năm của đồng bào Khmer Nam bộ nói chung, đồng bào Khmer tỉnh Bạc Liêu nói riêng, luôn mang đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc.

Lễ Sen Đôn Ta được biểu hiện dưới hình thức Sen (cúng) là một lễ thức không thể thiếu trong đời sống tâm linh của đồng bào với mục đích là để vừa bày tỏ lòng biết ơn, vừa cầu mong đạt được những điều tốt lành, phước đức của người đang sống đối với người đã chết. Việc Sen chủ yếu nhằm vào 2 đối tượng là vong linh những người đã mất có quan hệ huyết thống với mình và những người có công tạo lập, các vị sư sãi hy sinh vì Đạo pháp dân tộc, các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì Quốc gia dân tộc. Còn (Đôn nghĩa là Bà, Ta nghĩa là Ông). Lễ hội Sen Đôn Ta được tổ chức tại nhà và Pro - chum - binh (có nghĩa là hội cơm nắm, cơm vắt dùng để cúng vong linh ông bà, tổ tiên quá cố) tổ chức tại chùa. Sen Đôn ta mang màu sắc tín ngưỡng dân gian, còn Pro - chum - binh mang màu sắc tôn giáo. Nhưng Sen Đôn Ta và Pro – chum - binh đã có sự kết hợp hài hòa, tế nhị, sâu sắc và thú vị cho nên, thường được gọi chung là lễ Sen Đôn Ta.

Vào những ngày này khắp nơi trong phum, sóc Khmer nhà nhà đều rộn ràng khí thế Sen Đôn Ta. Đầu tiên đồng bào Sen (cúng) ông, bà đã quá cố; tiếp theo là mừng thọ, thăm hỏi và tặng quà ông bà, cha mẹ còn sống. Xong các phần nghi thức đó là đến bữa cơm sum họp gia đình. Vật dùng để Sen (cúng) gồm các món ăn mặn, bánh trái... khá phong phú, đậm đà hương vị phum, sóc, là những sản vật sẵn có theo mùa ở địa phương do đồng bào tự chế biến như bánh tét, bánh gừng… là phổ biến nhất. Mâm cỗ Sen Đôn Ta của gia đình đồng bào Khmer, dù giàu hay nghèo đều không thể thiếu được nhang đèn, hoa quả, trầu cau, ly nước lạnh, tách trà, ly rượu... Tất cả được bài trí ngăn nắp và đẹp mắt chia thành 2 mâm đặt song song ở nơi trang trọng trong nhà. Những người ông bà, cha mẹ hay người cao tuổi nhất trong nhà sẽ làm chủ bái và đọc bài Sen (cúng) 3 lần có vần, có điệu, có nội dung sâu sắc thể hiện lòng thành kính tri ân đến tổ tiên, ông bà và những người có công đối với cộng đồng dân tộc đã quá cố.

Sáng ngày thứ hai là ngày mùng 01/9 âm lịch (nhằm ngày 15/9 dương lịch) tức ngày cuối cùng của tháng (phot-tro-bot Khmer), đồng bào Khmer sáng thức dậy sớm chuẩn bị các tứ vật dụng cần thiết đi chùa làm lễ Pro-chum-binh và thắp hương bàn thờ tổ tiên cầu mời vong hồn của tổ tiên, ông bà cùng đi theo vào chùa. Pro-chum-binh tại chùa bao gồm kèm theo 3 lễ tiết như sau: Róp bát-Banh-chuôl bai-binh (đặt bát rước cơm vắt, cơm nắm); cuối cùng là Pro-chum-binh (dâng mâm huê vật thực và lễ vật đến các vị chư tăng). Tất cả ba lễ tiết này đều có nguồn gốc từ tín ngưỡng dân gian dẫn đến tích truyện… của Phật giáo Nam tông Khmer nên mang đậm dấu ấn màu sắc tôn giáo.

Cũng trong thời gian diễn ra lễ Sen Đôn Ta tại chùa sẽ có nhiều tiết mục văn nghệ, nhạc ngũ âm, trò chơi vui dân gian, để cho đồng bào có không khí phấn khởi, vui tươi, náo nhiệt trong ngày lễ hội.

Ngày thứ 3 của lễ Sen Đôn Ta vào ngày mùng 02 tháng 9 âm lịch tức ngày mùng 01 của tháng A-Such Khmer (nhằm ngày 16 tháng 10 năm 2012 dương lịch) Đồng bào Khmer tổ chức Sen (cúng) đưa ông bà, tổ tiên về nơi cũ. Những ngày này khắp nơi trong mọi phum sóc, con cháu phải làm lễ cúng tiễn đưa và chuẩn bị mọi phương tiện “thường làm bằng bẹ chuối, kết thành những chiếc thuyền nhỏ trên có trang bị cờ xí, thức ăn, đồ dùng... mang tính tượng trưng rồi đem thả xuống sông, rạch” để đưa ông bà trở về an toàn.

Lễ thể hiện được truyền thống đạo lý “cây có cội, nước có nguồn” của cộng đồng dân tộc Việt Nam nói chung, mang tính nhân văn và tính giáo dục đạo đức sâu sắc. lễ Sen Đôn Ta đã giúp cho thân tộc, gia đình sum họp, đầm ấm, thắt chặt tình đoàn kết thương yêu giúp đỡ nhau trong phum sóc, cũng là dịp để mọi người gặp gỡ nhau thăm hỏi, bàn bạc, trao đổi chuyện tương lai. Nó còn mang một ý nghĩa sâu sắc là sự Đoàn kết giữa 3 dân tộc, Kinh, Khmer, Hoa với tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết nghĩa đồng bào. Tổ chức xong lễ Sen Đôn Ta này cũng có nghĩa là người Khmer đã làm xong bổn phận báo ân với tổ tiên của mình trong năm./.

Đào Sơn

 

 


Số lượt người xem: 8675 Bản inQuay lại
Xem theo ngày Xem theo ngày